Macaristan‘da son yılların en kritik seçimlerinden biri yaşandı. Muhalefetteki Magyar liderliğindeki Tisza Partisi’nin seçimden birinci çıkmasıyla 16 yıldır başbakanlık koltuğunda oturan Orban dönemi bitti. 45 yaşındaki Magyar seçim zaferini, “Sevgili Macarlar, başardık! Bu gece gerçek, yalanlara galip geldi” diyerek ilan etti. Yüzde 68 ile Meclise gelen Magyar’ın partisi parlamentoda anayasayı ve temel yasaları değiştirebilecek bir güç kazandı. Orban’ın kaybı işse aynı zamanda destekçisi ABD Başkanı Trump’ın da kaybı oldu.
Macaristan’da muhalefet, 16 yıldır iktidarda olan Viktor Orban‘ı koltuktan etti. Peter Magyar liderliğindeki Tisza Partisi seçimleri kazanması 16 yıllık başbakan Orban’ı koltuktan indirdi. 12 Nisan Pazar günü sandıkların kapanmasından üç saatten kısa bir süre sonra Orban seçimi kaybettiğini, “acı verici ama tartışmasız” diyerek kabul etti.
Sağ otokrat lider Budapeşte’de partililerine seslenerek, “Kazanan partiyi tebrik ettim. Macar ulusuna ve vatanımıza muhalefetten de hizmet etmeye devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
199 sandalyeden 138’i Anayasayı değiştirebilir!
Oyların sayılan yüzde 98,74’üne göre yeni lider Magyar’ın Tisza Partisi, parlamentodaki 199 sandalyeden 138’ini kazanıyor. Bu da anayasayı ve temel yasaları değiştirebilecek bir çoğunluk demek oluyor. Anayasanın değişmesi ise Orban ve Fidesz döneminde yapılan bazı düzenlemelerin geri alınabileceğine ve dondurulan AB fonlarının serbest bırakılabileceğini gündeme getiriyor.
Öte yandan bu sonuca göre Orban’ın partisi Fidesz 55 sandalye kazanırken, aşırı sağcı Mi Hazánk Partisi altı sandalyede kaldı.
AB ile yeniden: ‘Başardık!’
AB ile bozulan ilişkileri onarma, yolsuzlukla mücadele etme ve uzun süredir ihmal edilen kamu hizmetlerine kaynak aktarma sözü veren Magyar, Tisza seçmenlerinin Macaristan tarihini yeniden yazdığını belirtti.
“Sevgili Macarlar, başardık!” diyen 45 yaşındaki Magyar, Tuna Nehri kıyısında toplanan on binlerce partiliye konuştu:
“Bu gece gerçek, yalanlara galip geldi. Bugün kazandık çünkü Macarlar, ‘vatanımız bizim için ne yapabilir?’ diye sormadı; ‘biz vatanımız için ne yapabiliriz?’ diye sordu. Cevabı buldunuz ve gereğini yaptınız”
ABD Başkan Yardımcısı Vance, seçimden önce Orban’a desteğe gitmişti
Ayrıca ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, seçimden önce “yardım etmek” amacıyla Budapeşte’ye gitmişti. ABD Başkanı Donald Trump da Orban’a desteğini çok defa tekrarlamış ve son olarak Cuma günü yeniden seçilmesi halinde ülkeye ABD’nin “ekonomik gücünü” getireceğini kaydetmişti.
Le Pen, Meloni ve Netanyahu da desteklemişti
62 yaşındaki Orban, bu son seçimde Fransa’dan aşırı sağ Marine Le Pen, İtalya’dan başbakan Giorgia Meloni ve İsrail’den Binyamin Netanyahu gibi sağ ve aşırı sağ liderlerin desteğini görmüştü.
Avrupa, sonuçtan çok memnun oldu
Avrupa genelindeki liderler sonucu memnuniyetle karşıladı. Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, bunu “yalnızca Macaristan için değil, Avrupa demokrasisi için de tarihi bir an” olarak nitelendirdi.
Hükümet değişikliği haberi Avrupa genelinde geniş yankı buldu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, “Bu gece Avrupa’nın kalbi Macaristan’da daha güçlü atıyor. Bir ülke yeniden Avrupa yoluna dönüyor. Birlik güçleniyor” dedi.
Polonya Başbakanı Donald Tusk, Magyar’ı kutlarken Orban’a da gönderme yaptı: “Yeniden birlikteyiz! Muhteşem zafer, sevgili dostlar!” paylaşımında bulundu ve Macarca olarak “Ruslar, evinize dönün!” ifadelerini ekledi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Magyar ile telefonda görüşerek tebrik ettiğini açıklarken, Almanya Başbakanı Friedrich Merz de onunla çalışmayı “sabırsızlıkla beklediğini” söyledi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise Magyar’ın, Kiev’e silah gönderilmesine ve AB üyeliğinin hızlandırılmasına karşı Orban’ın tutumunu sürdürme sinyali vermesine rağmen, iş birliğini geliştirmeye hazır olduklarını belirtti: “Her iki ülkenin yararı, Avrupa’da barış, güvenlik ve istikrar için yapıcı ortak çalışmalar yürütmeye hazırız.”
Seçim kampanyası boyunca ülkeyi adeta karış karış dolaşan ve günde altıya kadar miting düzenleyen Magyar karşısında Orban, anketlerde sürekli geride kalıyordu.
Seçime katılımda rekor
Ulusal Seçim Ofisi’ne göre Pazar günkü seçimlerde katılım oranı yüzde 80‘e yaklaşarak rekor kırdı. Bu sonuçta, Orban karşıtı mobilize olan genç seçmenlerin büyük rol oynadığı değerlendiriliyor. Bir ankete göre 30 yaş altı seçmenlerin yüzde 65’i oyunu Orban’a karşı kullanmayı planlıyordu.
Ancak analistler, değişimin hızlı olmayabileceği uyarısında bulundu. Fidesz’in 16 yıllık iktidarı boyunca devlet kurumları, medya ve yargı büyük ölçüde partiye sadık isimlerle dolduruldu.”
