Kamuoyunun Sorması Gereken Asıl Soru Bu
Türkiye, Irak–Türkiye Ham Petrol Boru Hattı üzerinden gerçekleştirilen petrol sevkiyatları nedeniyle uluslararası tahkim sürecinde önemli bir mali yükle karşı karşıya kaldı. Faiz ve diğer maliyetlerle birlikte kamuoyunda yaklaşık 1,47 milyar dolar seviyesinde ifade edilen bu yük, yalnızca bir hukuk dosyası değildir. Aynı zamanda kamu yönetimi, dış politika, enerji güvenliği ve mali sorumluluk meselesidir.
Bu noktada tartışılması gereken soru şudur:
Bu bedeli kim ödeyecek?
Devlet ile Hükümet Aynı Şey Değildir
Her demokratik hukuk devletinde devlet süreklidir; hükümetler ise geçicidir.
Bir kamu görevlisinin veya siyasi iktidarın aldığı kararlar sonucunda oluşan mali zararların tamamının doğrudan milletin sırtına yüklenmesi, hesap verebilirlik ilkesini zedeler.
Milletin vergileri, hataların otomatik sigortası değildir.
Hukuki Sorumluluk Araştırılmalıdır
Bu süreçte cevap bekleyen temel sorular vardır:
* Hangi kararlar alındı?
* Bu kararları kimler verdi?
* Hukuki risk analizleri yapıldı mı?
* Uluslararası hukuk uzmanlarının görüşleri alındı mı?
* Olası tahkim kararına rağmen neden aynı politika sürdürüldü?
* TBMM yeterince bilgilendirildi mi?
Bu soruların cevapları verilmeden dosyanın kapanması, kamu vicdanını tatmin etmeyecektir.
Mali Sorumluluk İlkesi
1,47 milyar dolar;
* yüzlerce okul,
* onlarca şehir hastanesi,
* binlerce kilometre bölünmüş yol,
* büyük sulama projeleri,
* araştırma merkezleri,
* teknoloji yatırımları
anlamına gelmektedir.
Dolayısıyla bu yalnızca bir para cezası değil, aynı zamanda kaybedilmiş kalkınma fırsatıdır.
Meclis Araştırması Zorunludur
TBMM bünyesinde bütün siyasi partilerin katıldığı bağımsız bir araştırma komisyonu kurulmalıdır.
Komisyon;
* bütün sözleşmeleri,
* uluslararası yazışmaları,
* hukuk raporlarını,
* karar alma süreçlerini,
* oluşan kamu zararını
ayrıntılı biçimde incelemelidir.
Millet gerçeği bilme hakkına sahiptir.
Kamu Zararı Oluştuysa Hukuk İşlemelidir
Eğer inceleme sonunda;
* görev ihmali,
* ağır kusur,
* hukuka aykırı işlem,
* kamu zararına yol açan yönetim hataları
tespit edilirse, sorumluluk yalnızca siyasi değil, hukuki boyutuyla da değerlendirilmelidir.
Hiçbir makam kamu zararından mutlak olarak muaf değildir.
Enerji Politikalarında Yeni Yaklaşım
Bu olay Türkiye’ye önemli bir ders vermektedir.
Enerji yalnızca ekonomik değil;
* dış politika,
* uluslararası hukuk,
* diplomasi,
* milli güvenlik,
* mali disiplin
başlıklarının ortak alanıdır.
Bu nedenle büyük enerji kararları günlük siyasi hesaplarla değil; kurumsal akıl, hukuk ve uzun vadeli devlet stratejisiyle alınmalıdır.
HDH’nin Önerisi
Hür Düşünce Hareketi olarak önerimiz açıktır:
* Tahkim sürecinin tüm ayrıntıları kamuoyuna açıklanmalıdır.
* TBMM’de araştırma komisyonu kurulmalıdır.
* Kamu zararının oluşup oluşmadığı bağımsız denetime açılmalıdır.
* Karar alma süreçleri şeffaf biçimde incelenmelidir.
* Gelecekte benzer riskleri önleyecek kurumsal mekanizmalar oluşturulmalıdır.
Hesap sormak intikam değildir.
Hesap vermek suçluluk değildir.
Demokrasilerde hesap verebilirlik, milletin parasına ve devletin itibarına sahip çıkmanın temel şartıdır.
Çünkü devletin hazinesi hükümetlerin değil, milletindir.
Ve millet, ödediği her kuruşun hesabını sorma hakkına sahiptir.
